Newgrange

Teraz

Zgłoś się do loterii

Newgrange to grobowiec korytarzowy zbudowany ok. 3200 roku p.n.e. w Brú na Bóinne, w zakolu rzeki Boyne w hrabstwie Meath, ok. 40 km na północ od Dublina. W poranki od 18 do 22 grudnia wschodzące słońce wpada przez kamienny otwór nad wejściem, przechodzi do 19 m w głąb korytarza i oświetla komorę na jego końcu. Po siedemnastu minutach wycofuje się tą samą drogą. Żeby stać wtedy w środku, trzeba wygrać losowanie.

Zapisy na przesilenie 2027 roku już trwają: zgłaszasz się online, przez link na stronie Newgrange w serwisie Heritage Ireland. Losowanie na 2026 rok odbyło się 15 października w Brú na Bóinne Visitor Centre, a nazwiska wyciągały dzieci z trzech okolicznych szkół podstawowych, w Donore, Knockcommon i Slane. Wpłynęły 34 263 zgłoszenia online. Zwycięzców było 38, a każdy może zabrać jedną osobę.

Zwycięzcy są z Kanady, Niemiec, Indii, Polski, Macedonii Północnej, Tajwanu, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, a także z hrabstw Armagh, Dublin, Kerry, Kildare, Limerick i Meath. Masz takie same szanse jak każdy.

W 2026 roku 34 263 osoby zgłosiły się do loterii o 38 miejsc w grobowcu, a nikt nie mógł im obiecać słońca.

3200 p.n.e.

Okno nad drzwiami

Otwór nazywa się roof-box. Jest nad wejściem, ponad wielkim kamieniem progowym pokrytym spiralami, i wycelowano go w jeden wschód słońca: ten z tygodnia przesilenia zimowego. Budowniczowie nie zostawili instrukcji. Zostawili oś.

Newgrange to jeden z czterdziestu grobowców korytarzowych w Brú na Bóinne i jeden z trzech wielkich kopców, obok Knowth i Dowth. Razem mają największy zbiór sztuki megalitycznej w Europie Zachodniej, a od 1993 roku są na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Druga potrójna spirala, taka jak na kamieniu progowym, jest wyryta w korytarzu.

18–22 grudnia

Pięć poranków, żadnych obietnic

Okno się nie przesuwa. Co roku to te same pięć poranków, bo słońce dotrzymuje terminu. Samo przesilenie wypada 21 grudnia 2026 roku o 20:50 czasu irlandzkiego, a 22 grudnia 2027 roku o 2:42; pięć poranków skupia się wokół niego. Zmienia się niebo, a żaden poranek nie jest pewny, więc daj sobie dwa, trzy, nie jeden.

W 2026 roku słońce wschodzi nad Newgrange 18 grudnia o 8:39, 21 grudnia o 8:41, a 22 grudnia o 8:42 czasu irlandzkiego (w Polsce jest wtedy godzinę później). Niebo zaczyna jaśnieć ok. czterdziestu minut wcześniej. W środku, kiedy słońce wychodzi nad horyzont, promień wpada przez roof-box i biegnie w górę korytarza. Poszerza się, gdy słońce wznosi się wyżej, oświetla komorę i po siedemnastu minutach gaśnie.

Czasu jest mało. Jedno ze zdjęć Heritage Ireland, zrobione 19 grudnia, ma w archiwum podpis „Sun up but too late for chamber”: słońce już wzeszło, ale na komorę za późno.

W te pięć poranków centrum dla zwiedzających otwiera się wcześniej i zawiesza zwykłe zwiedzanie. Heritage Ireland ogłasza szczegóły dojazdu i ruchu krótko przed przesileniem: przeczytaj je, zanim nastawisz budzik. Jeśli nie możesz przyjechać, Office of Public Works transmituje wschód słońca na żywo, w 2026 roku w poniedziałek 21 grudnia, a nagrania z poprzednich lat są na jego kanale YouTube.

8:00

Gdzie stanąć

Na zewnątrz. Zdjęcia Heritage Ireland pokazują tłum przesilenia na trawie przed kopcem; niektórzy stoją w szeregu, trzymając się za ręce, twarzą do białego muru. Komora jest dla zwycięzców. Wschód słońca należy do wszystkich na polu.

Stań twarzą na południowy wschód. Słońce wschodzi nad Red Mountain w Donore i stamtąd świeci w roof-box. Bądź na miejscu przed ósmą, zanim niebo zacznie się zmieniać. Weź termos i czapkę i nastaw się, że postoisz dobrą godzinę. Ubierz się jak na grudniowy świt w polu: zabytki są pod gołym niebem, bez żadnego schronienia.

Jeśli wygrasz, kilka rzeczy się zmienia. Korytarz jest niski i wąski, a Heritage Ireland ostrzega, że może nie odpowiadać osobom z klaustrofobią albo ograniczoną sprawnością ruchową. W korytarzu i w komorze nie wolno fotografować. Będziesz patrzeć tylko oczami.

Każdy inny dzień

Zwiedzanie, siedem dni wcześniej

Przez resztę roku do Newgrange wejdzie każdy, kto zarezerwuje zwiedzanie, a liczy się okno rezerwacji. Centrum dla zwiedzających otwarto w czerwcu 1997 roku, żeby kierować ruchem do grobowców, a liczba osób wpuszczanych każdego dnia jest ograniczona. Każda wizyta zaczyna się w Brú na Bóinne Visitor Centre koło Donore; do zabytku zawozi cię bus, a do środka wchodzisz z przewodnikiem. Nie jedź pod sam kopiec: nie wpuszczą cię.

Od 2 listopada do końca lutego zwiedzanie obejmuje Newgrange i wystawę, razem z komorą. Na terminy od 2 listopada do 1 marca bilety trafiają do sieci siedem dni wcześniej, o północy czasu irlandzkiego, a na terminy od 1 kwietnia do 1 listopada trzydzieści dni wcześniej. Zwrócone bilety wracają do sprzedaży dwa razy dziennie, między 8:30 a 9:30 i między 15:00 a 16:00. Kupuj tylko na stronie Heritage Ireland: bilety od innych sprzedawców są odrzucane przy wejściu. Centrum mieści się w Donore koło Droghedy, blisko jest publiczny parking; jeśli pogoda się psuje, przed wyjazdem zadzwoń pod +353 41 988 0300, bo Office of Public Works może zamknąć swoje obiekty z krótkim wyprzedzeniem.

W grudniu centrum jest otwarte od 9:00 do 16:15, a zamknięte od 23 do 27 grudnia i 1 stycznia. Osoby poniżej osiemnastu lat muszą przyjść z dorosłym. Stań w komorze w zwykłe popołudnie, spójrz w górę korytarza, na roof-box, a zrozumiesz loterię.